Op zoek naar de leerlingen van het Joods Lyceum

Toen de Joodse leerlingen na de zomervakantie van 1941 niet mochten terugkeren naar hun eigen school, richtte de gemeente Rotterdam Joodse scholen voor hen op. Een van die scholen was het Joods Lyceum in Kralingen. In maart 1942 zaten er 150 leerlingen op deze school. Zij kwamen niet alleen van Rotterdamse scholen, zoals het Erasmiaans Gymnasium, het Rotterdams Lyceum, het Libanon Lyceum, de Bergsingel-HBS, de HBS aan de ‘s-Gravendijkwal en het Lyceum voor Meisjes aan de Witte de Withstraat, maar uit de wijde omgeving: Dordrecht, Sliedrecht, Gorinchem, Oud-Beijerland en Gouda. 

Anne Schram probeert alle 150 leerlingen van het Joods Lyceum te achterhalen. Hiervoor raadpleegt zij dagboeken, leerlingenadministraties van Rotterdamse scholen, andere publicaties, online bronnen en archieven als het Stadsarchief en het NIOD. Van elke leerling zoekt zij foto’s, verhalen en anekdotes, hoe summier ook. Alles helpt om een beeld te krijgen van wie hij of zij was. Een hobby. Een uitspraak. 

Uiteindelijk moet dit onderzoek leiden tot een boek waarin alle leerlingen van het Joods Lyceum een plaats krijgen en een toneelstuk voor Rotterdamse middelbare scholieren. Niets brengt de oorlog zo dichtbij als de eigen leeftijdsgenoten in de eigen stad.

Hoe kunt u helpen?

Algemene vragen over Joodse tieners uit Rotterdam

  • Heeft u voor of tijdens de oorlog Joodse tieners gekend in Rotterdam, geboren tussen 1922 en 1932?
  • Kent u namen van Joodse tieners die tijdens de oorlog op het Joods Lyceum zaten? De namen van de leerlingen van het Rotterdams Lyceum en het Erasmiaans Gymnasium zijn al bekend. Verhalen en herinneringen aan hen zijn wel van harte weklom.
  • Weet u iets over een mogelijke leerling van het Joods Lyceum? Elke snipper informatie is waardevol. Misschien hebben uw ouders u eens iets verteld over een Joods klasgenootje dat van school moest. Of misschien hebben uw ouders Joodse Rotterdammers gekend die tijdens de oorlog een kind verloren maar zelf overleefden.
  • Beschikt u over vooroorlogse groepsfoto’s van kinderen of jongeren uit Rotterdam, bijvoorbeeld klassenfoto’s? Met name klassenfoto’s van de Rotterdamse lycea, de Bergsingel-H.B.S. en het Erasmiaans Gymnasium. Ook als u zelf niet weet wie op de foto staan, is de foto waardevol.
  • Beschikt u nog over het poëziealbum van uw Rotterdamse (groot)moeder als zij geboren was tussen 1922 en 1932?
  • Wie weet wat Henri (Han) van Danztig (1923–1942) is overkomen, de oudere broer van Paul van Dantzig? Het gezin woonde aan de Beukelsweg 70a.

Klassenfoto klas 3 lyceum van Joods Lyceum Rotterdam

  • Herkent u iemand op de onderstaande klassenfoto? Dit is de klas van Carry en Esther, klas 3 lyceum. Deze kinderen zijn geboren in 1924, 1925 en 1926. Zie ook de toelichting onder de foto.
  • Is het meisje linksonder op de foto Helena van Zwanenbergh? Kwam zij van het Libanon Lyceum?
  • Is het meisje staand voor de kast, rechts naast leraar Brandel, Sonja de Jongh? Sonja de Jongh kwam van het Erasmiaans Gymnasium.
  • Of is het meisje staand voor de kast, rechts naast leraar Brandel, Marianne ‘Nannie’ Stork? Nannie Stork kwam van een school uit Gouda, mogelijk het Coornhert Gymnasium. 
  • Centraal achterin de klas staat een vrolijke jongen met een bril. Dit is waarschijnlijk Bernard Maarssen. Mogelijk is een van de jongens direct links of rechts van hem Abraham Spanjar. Volgens Carry’s dagboek zaten Bernard en Abraham achter haar in de klas. Herkent iemand Abraham Spanjer?
Klas 3 lyceum van het Joods Lyceum Rotterdam. Bron: Yolanda Hornman.
Leerlingen die nog niet geïdentificeerd zijn op deze foto

Van de onderstaande vijf leerlingen weet Anne Schram zeker dat zij in deze klas zaten, maar zij zijn nog niet geïdentificeerd op de klassenfoto. Wie herkent hen? Wie heeft aanknopingspunten? 
N.B. Abraham van Dam was een neef van Dick Houwaart. Het JCK beschikt over een foto van Abraham van Dam uit 1935. Mogelijk is deze jongen dus snel op de klassenfoto te identificeren.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Abraham van Dam (Ab)1924–1943onbekend
Abraham Spanjar (Ab)1924–1945H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Helena van Zwanenbergh (Leny, misschien ook Liny)1927–1942onbekend
Joseph Parser (Joop)1926–1943Libanon Lyceum
Simon van Buren (Simon)1925–1944 onbekend
Leerlingen die geïdentificeerd zijn op deze foto

De leerlingen in de tabel hieronder zijn geïdentificeerd op de bovenstaande klassenfoto. Carry UlreichRita BosmanSam Bosman en Simon Hornman zijn herkend door een van hun kinderen. Oud-leerling Arthur Trijbits herkende Hans RippePaul van Danztig (met slag om de arm – bevestiging is welkom), Victor van Vriesland, en eveneens Rita Bosman en Sam Bosman. Sera Sloves is geïdentificeerd aan de hand van haar verjaardag in Esthers dagboek en een foto in het bezit van haar nicht Lenie den Hartog-van der Ster. Esther van Vriesland is geïdentificeerd aan de hand van haar voorhoofd en haar dagboek (zij zat in de klas naast Sera). Clara Haagman is geïdentificeerd op basis van gelijkenis met diverse andere foto’s waarop zij staat afgebeeld en met behulp van Carry’s dagboek (Carry zat in de klas naast Clara). Bernard Maarssen is vooralsnog alleen geïdentificeerd op basis van gelijkenis met één andere foto, met ondersteuning van Carry’s dagboek (Bernard Maarssen zat in de klas achter Carry) – bevestiging is welkom. Joop Olman is vooralsnog alleen geïdentificeerd op basis van gelijkenis met één andere foto – bevestiging is welkom.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Bernard Maarssen (Bernard)1924–1942Rotterdams Lyceum
Caroline Ulreich (Carry)1926–2019Lyceum voor Meisjes 
Clara Haagman (Clara)1925–2002Erasmiaans Gymnasium
Esther van Vriesland (Es, Esje) 1926–1942Rijks H.B.S. in Gorinchem
Hans Nico Rippe (Hans)1926–1943onbekend
Joseph Olman (Joop)1926–1944Libanon Lyceum
Paul Joop van Dantzig (Paul)1925–1943H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Rita Clara Bosman (Rita)1927–2016Erasmiaans Gymnasium
Saartje Sloves (Sera)1925–1943onbekend
Samuel Bosman (Sam)1925–2009Erasmiaans Gymnasium
Simon Maurits Hornman (Simon)1926–2020H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Victor Emanuel van Vriesland (Victor)1927–1943Erasmiaans Gymnasium

Leerlingen die mogelijk in deze klas zaten

Van de onderstaande leerlingen weet Anne Schram vrijwel zeker dat ze op het Joods Lyceum zaten, maar niet zeker of zij in deze klas zaten. Het is dus niet bekend of zij op deze klassenfoto staan. 

De staande meisjes links op de foto zaten waarschijnlijk in een andere klas, mogelijk een gymnasiumklas.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Abraham Swaluw (Abraham)1926–1942
Daniël Josef Menasse (Neddy)1926–1943Rijks H.B.S. Gorinchem
Henri Drielsma (Harry?)1926–1943onbekend
Herman Koster (Herman) mogelijk 
1925–1943
onbekend
Joseph Slagter (Joop, Jopi)1925–1942Erasmiaans Gymnasium
Meijer Koopman (Meijer)1924–1943onbekend, kwam 
uit Oud-Beijerland
Nathan Bierschenk (Nan)1925–1943onbekend
Marianna Stork (Nannie)1927–1943Gouda
Sonja de Jongh (Sonja)1927–1943Erasmiaans Gymnasium

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Klas-3-Joods-Lyceum-1942-final-xl-1024x616.jpg
Klas 3 lyceum van het Joods Lyceum Rotterdam. Bron: Yolanda Hornman.

2 gedachten over “Op zoek naar de leerlingen van het Joods Lyceum

  1. Gert van Engelen Beantwoorden

    Beste mensen,

    Kunt u Anne Schram vragen welke kinderen uit Dordrecht zij (al) heeft gevonden? Ik zou dit graag horen, om over haar zoektocht te kunnen schrijven voor de Dordtse website Stolpersteine (www.stolpersteine-Dordrecht.nl).
    met groet, Gert van Engelen, journalist, Dordrecht

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *