Op zoek naar de leerlingen van het Joods Lyceum

Toen de Joodse leerlingen na de zomervakantie van 1941 niet mochten terugkeren naar hun eigen school, richtte de gemeente Rotterdam Joodse scholen voor hen op. Een van die scholen was het Joods Lyceum in Kralingen. In maart 1942 zaten er 150 leerlingen op deze school. Zij kwamen niet alleen van Rotterdamse scholen, maar van scholen uit de wijde omgeving: Dordrecht, Sliedrecht, Gorinchem, Oud-Beijerland en Gouda. 

Via Stichting Sanderling probeert Anne Schram alle 150 leerlingen van het Joods Lyceum te achterhalen. Hiervoor raadpleegt zij dagboeken, leerlingenadministraties van Rotterdamse scholen en andere publicaties, bronnen en archieven. Van elke leerling zoekt zij foto’s, verhalen en anekdotes, hoe summier ook. Alles helpt om een beeld te krijgen van wie hij of zij was. Een hobby. Een uitspraak. 

Uiteindelijk moet dit onderzoek leiden tot een educatieve website waarop de leerlingen van het Joods Lyceum een plaats krijgen en een geënsceneerde lesbrief voor een toneelstuk voor Rotterdamse middelbare scholieren. Niets brengt de oorlog zo dichtbij als de eigen leeftijdsgenoten in de eigen stad.

Hoe kunt u helpen?

Algemene vragen over Joodse tieners uit Rotterdam

  • Heeft u namen, foto’s of verhalen van Joodse tieners die tijdens de oorlog op het Joods Lyceum zaten? Ik ga zorgvuldig om met de informatie, met respect voor de betrokkenen.
  • Hebben uw ouders ooit iets verteld over Joodse tieners in Rotterdam tijdens de oorlog? Bijvoorbeeld over een Joods klasgenootje dat van school moest? Of kenden uw ouders Joodse Rotterdammers die tijdens de oorlog een kind verloren maar zelf overleefden? Elke snipper informatie is waardevol. Ik ga zorgvuldig om met de informatie, met respect voor de betrokkenen.
  • Beschikt u over vooroorlogse groepsfoto’s van kinderen of jongeren uit Rotterdam, bijvoorbeeld klassenfoto’s? Met name klassenfoto’s van de Rotterdamse lycea, de Bergsingel-H.B.S. en het Erasmiaans Gymnasium zijn welkom. Ook als u zelf niet weet wie op de foto staan, is de foto waardevol.
  • Beschikt u nog over het poëziealbum van uw Rotterdamse (groot)moeder als zij geboren was tussen 1922 en 1932?
  • Beschikt u over een foto van de Rotterdamse oorlogsslachtoffers Abraham (Ab) van Dam, Abraham (Ab) Spanjar, Helena (Leny) van Zwanenbergh, Joseph (Joop) Parser, Simon van Buren, Sonja de Jongh, Betty Jacoba van Klaveren of Marianne (Nannie) Stork? Allen geboren tussen 1924 en 1927.
  • Wie weet wat Henri (Han) van Danztig (1923–1942) is overkomen, de oudere broer van Paul van Dantzig? Het gezin woonde aan de Beukelsweg 70a. Ik ga zorgvuldig om met de informatie, met respect voor de betrokkenen.

Klassenfoto klas 3 lyceum van Joods Lyceum Rotterdam

  • Herkent u iemand op de onderstaande klassenfoto? Dit is de klas van Carry en Esther, klas 3 lyceum. Deze kinderen zijn geboren in 1924, 1925 en 1926. Zie ook de toelichting onder de foto.
  • Is het meisje linksonder op de foto misschien Helena van Zwanenbergh? Kwam zij van het Libanon Lyceum?
  • Wie is het meisje staand voor de kast, rechts naast leraar Brandel? Mogelijk is het een gymnasiumleerling die voor de foto is aangeschoven bij de lyceumklas. Bijvoorbeeld Sonja de Jongh, afkomstig van het Erasmiaans Gymnasium, Betty Jacoba van Klaveren, afkomstig van het Rotterdams Lyceum, of Marianne ‘Nannie’ Stork, afkomstig uit Gouda. 
  • Is de lange, lachende jongen voor de kast misschien Abraham van Dam? Het gaat om de jongen die langer is dan de jongens links en rechts naast hem.
  • Centraal achterin de klas staat een vrolijke jongen met een bril. Dit is waarschijnlijk Bernard Maarssen. Kan iemand dit bevestigen?
  • Mogelijk is een van de jongens direct links of rechts van Bernard Maarssen (jongen met bril achterin de klas) Abraham Spanjar. Volgens Carry’s dagboek zaten Bernard en Abraham achter haar in de klas. Herkent iemand Abraham Spanjer?
Klas 3 lyceum van het Joods Lyceum Rotterdam. Bron: Yolanda Hornman.
Leerlingen die nog niet geïdentificeerd zijn op deze foto

Van de onderstaande vijf leerlingen weet ik vrijwel zeker dat zij in de klas van Carry en Esther zaten, maar zij zijn nog niet geïdentificeerd op de klassenfoto. Wie herkent hen? Wie heeft aanknopingspunten? 

N.B. Abraham van Dam was een neef van Dick Houwaart.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Abraham van Dam (Ab)1924–1943onbekend
Abraham Spanjar (Ab)1924–1945H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Helena van Zwanenbergh (Leny, misschien ook Liny)1927–1942Tweede H.B.S. voor Meisjes
Joseph Parser (Joop)1926–1943Libanon Lyceum
Simon van Buren (Simon)1925–1944 onbekend
Leerlingen die geïdentificeerd zijn op deze foto

De leerlingen in de tabel hieronder zijn geïdentificeerd op de bovenstaande klassenfoto. Carry UlreichRita BosmanSam Bosman en Simon Hornman zijn herkend door een van hun kinderen. Oud-leerling Arthur Trijbits herkende Hans Rippemogelijk Paul van Danztig (met slag om de arm – bevestiging is welkom), Victor van Vriesland, en eveneens Rita Bosman en Sam Bosman. Sera Sloves is geïdentificeerd aan de hand van haar verjaardag in Esthers dagboek en een foto in het bezit van haar nicht Lenie den Hartog-van der Ster. Esther van Vriesland is geïdentificeerd aan de hand van haar voorhoofd en haar dagboek (zij zat in de klas naast Sera). Clara Haagman is geïdentificeerd op basis van gelijkenis met diverse andere foto’s waarop zij staat afgebeeld en met behulp van Carry’s dagboek (Carry zat in de klas naast Clara). Bernard Maarssen is vooralsnog alleen geïdentificeerd op basis van gelijkenis met één andere foto, met ondersteuning van Carry’s dagboek (Bernard Maarssen zat in de klas achter Carry) – bevestiging is welkom. Joop Olman is vooralsnog alleen geïdentificeerd op basis van gelijkenis met één andere foto – bevestiging is welkom.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Bernard Maarssen (Bernard)1924–1942Rotterdams Lyceum
Caroline Ulreich (Carry)1926–2019Lyceum voor Meisjes 
Clara Haagman (Clara)1925–2002Erasmiaans Gymnasium
Esther van Vriesland (Es, Esje) 1926–1942Rijks H.B.S. in Gorinchem
Hans Nico Rippe (Hans)1926–1943onbekend
Joseph Olman (Joop)1926–1944Libanon Lyceum
Paul Joop van Dantzig (Paul)1925–1943H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Rita Clara Bosman (Rita)1927–2016Erasmiaans Gymnasium
Saartje Sloves (Sera)1925–1943onbekend
Samuel Bosman (Sam)1925–2009Erasmiaans Gymnasium
Simon Maurits Hornman (Simon)1926–2020H.B.S. ‘s-Gravendijkwal
Victor Emanuel van Vriesland (Victor)1927–1943Erasmiaans Gymnasium

Leerlingen die mogelijk in deze klas zaten

Van de onderstaande leerlingen weet ik vrijwel zeker dat ze op het Joods Lyceum zaten, maar niet zeker of zij in de klas van Carry en Esther zaten. Het is dus niet bekend of zij op deze klassenfoto staan. 

De staande meisjes links op de foto zaten waarschijnlijk in een andere klas, mogelijk een gymnasiumklas.

Volledige naam (roepnaam)Geboorte- en sterftejaarVorige school
Eugenie Nicolette Bril (Nike, Niki)1926–1945Rotterdams Lyceum
Henri Drielsma (Harry?)1926–1943onbekend
Hans Richard of Hans-Richard Eijl of Eyl1926–2016Rotterdams Lyceum
Nathan Bierschenk (Nan)1925–1943onbekend
Sonja de Jongh (Sonja)1927–1943Erasmiaans Gymnasium
Meijer Koopman (Meijer)1924–1943onbekend, kwam 
uit Oud-Beijerland
Herman Koster (Herman) mogelijk 
1925–1943
onbekend
Daniël Josef Menasse (Neddy)1926–1943Rijks H.B.S. Gorinchem
Joseph Slagter (Joop, Jopi)1925–1942Erasmiaans Gymnasium
Marianna Stork (Nannie)1927–1943onbekend, kwam uit Gouda
Abraham Swaluw (Abraham)1926–1942onbekend
Ernst Wallach
(niet zeker of hij op Joods Lyceum zat)
1925–1943Rotterdam Lyceum

Klas 3 lyceum van het Joods Lyceum Rotterdam. Bron: Yolanda Hornman.

2 gedachten over “Op zoek naar de leerlingen van het Joods Lyceum

  1. Gert van Engelen Beantwoorden

    Beste mensen,

    Kunt u Anne Schram vragen welke kinderen uit Dordrecht zij (al) heeft gevonden? Ik zou dit graag horen, om over haar zoektocht te kunnen schrijven voor de Dordtse website Stolpersteine (www.stolpersteine-Dordrecht.nl).
    met groet, Gert van Engelen, journalist, Dordrecht

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *